Wandelend door de koffiegebieden van Sumatra

Takengon (Atjeh) staat bekend om zijn koffie en er heerst een ware koffiecultuur. Het kan ook niet anders, want in het gebergte rondom de stad en het Tawar meer, ligt de Gayo koffieregio.

De Gayo koffie vind je in ons assortiment terug als single origin – koffie uit één regio – en in melanges als Espresso Indonesia, Espresso Corazón en Arabella. We kopen en verkopen de biologische Gayo koffie al jaren, maar zijn nooit eerder in de gelegenheid geweest om deze koffieregio te bezoeken. Tot afgelopen november. Toen stapte Paula Koelemij (hoofd category management) in het vliegtuig naar Atjeh om een aantal van de coöperaties waar we koffie inkopen te bezoeken. Gelukkig voor ons achterblijvers, zorgt Paula altijd voor een reisverslag en bijbehorende foto’s om ons achteraf mee te nemen op haar reis door Sumatra.

Ketiara Coöperatie

Een van de coöperaties die Paula tijdens haar reis bezocht is de Ketiara coöperatie in Takengon. De Ketiara coöperatie is een fairtrade coöperatie met 1.800 leden en een commercieel onderdeel van 970 kleine koffieboeren. Bijzonder aan Ketiara is dat 77% van de aangesloten koffieproducenten vrouwen zijn. En dat naast oprichtster Rahma, ook de staf en een belangrijk deel van het management vrouwen zijn.

Deze situatie is bijzonder omdat Atjeh, ten opzichte van de rest van Indonesië, een religieus conservatief gebied is. Het werd als een van de eerste gebieden in het huidige Indonesië islamitisch. Ook is de sharia wetgeving ingevoerd en worden niet moslims gevraagd dezelfde wetten te volgen. Oprichtster Rahma organiseert bij Ketiara trainingen en activiteiten die de positie van de vrouwelijke koffieproducenten in deze regio versterkt.

De kleine koffieboeren die bij Ketiara zijn aangesloten, produceren uitsluitend biologische koffie. Naast dat kunstmest en pesticiden te prijzig zijn, ondersteunt de regering biologische teelt. De kleine boeren leveren hierdoor een hoge kwaliteit Gayo koffie en een prachtig assortiment aan bijzondere Gayo specialiteiten.

Tim Tim

De koffievariëteit die in dit gebied groeit is de Tim Tim. Een variëteit die gekweekt is van de Javaanse Arabica en Robusta en resistent is tegen bladschimmel. De Gayo koffie krijgt haar smaakkwaliteit door het combineren van de Tim Tim met de vulkanische grond en de typische verwerkingsmethode.

De koffiebessen worden door de vrouwen met de hand geplukt. Ze werken intensief samen. De ene dag werken ze gezamenlijk op de tuin van de één, de andere dag op de tuin van de ander. Vervolgens worden de bessen opgehaald door een collector, ontpulpt en gedroogd. Ieder dorp heeft een eigen collector die de koffiebonen, inclusief hoornschil, ophaalt en bij de verwerkingsfabriek van Ketiara aflevert. Daar vindt vervolgens de laatste droging en de verwerking naar groene koffiebonen plaats, en daarna de sortering en gradering.

Yudi Putra

Vanuit Atjeh reisde Paula door naar Medan in Noord-Sumatra. Rondom het Tobameer worden de mooiste koffies geproduceerd. Ze bracht onder andere een bezoek aan Sidikalang, waar Yudi Putra een Utz project heeft waarvan Simon Lévelt ook koffie heeft afgenomen.

Yudi Putra is de exporteur van onze biologische Utz Gayo koffie. Bij Yudi Putra zijn zowel kleine fairtrade coöperaties als private koffieproducenten aangesloten. Een van deze fairtrade coöperaties is Sara Ate, een kleine coöperatie die Paula bezocht tijdens haar verblijf in Atjeh. De koffie van de boeren van Sara Ate heeft nog niet het niveau van een topspecialiteit, maar de potentie is zeker aanwezig.

Bij Yudi Putra werd een cupping sessie gehouden met koffies uit de verschillende regio’s van het Gayo gebied en Noord-Sumatra. Dit betrekkelijk kleine gebied biedt een skala aan prachtige microlots - koffie van een bepaalde regio, een specifieke boer en een bepaald deel van de plantage. De grote verscheidenheid aan specialiteiten wordt bereikt door de uiteenlopende microklimaten, de variëteiten en de toepassing van de verschillende verwerkingsmethoden.

De koffer van Paula

Dit is nog maar een kleine greep uit de coöperaties die Paula tijdens haar reis heeft bezocht en een kort verslag van de vele cupping sessies die werden gehouden. Van de lekkerste koffies die Paula mocht cuppen stopte ze de monsters in haar koffer om mee terug te nemen naar Haarlem. Als haar collega-inkopers net zo enthousiast zijn, kan het zomaar zijn dat er een nieuwe Indonesische koffiespecialiteit in ons assortiment wordt opgenomen.