Duurzame verpakkingen en afval

Lees hier het interview met Bert Jongsma dat onlangs verscheen op Open Over Afval.

Interview met managing director Bert Jongsma

Afvalvraagstukken oplossen gaat met vallen en opstaan. Het platform Open Over Afval interviewt verschillende bedrijven over struggles in de praktijk.

On stage today Bert Jongsma, managing director van koffie- en theespeciaalzaak Simon Lévelt. Simon Lévelt probeert afvalstromen te minimaliseren en producten zo duurzaam mogelijk te verpakken. Dit is in de praktijk een continue uitdaging en één grote zoektocht naar (steeds) betere alternatieven.

Openheid: Hoe nemen jullie andere partijen mee in jullie missie?

"Je ziet dat bedrijven in de koffiesector steeds meer met het afvalvraagstuk bezig zijn. Het is als relatief kleine en dus beweegbare speler naar mijn idee onze taak om de rest te prikkelen en te laten zien dat de volgende stap al gezet kan worden. Wij bieden in onze speciaalzaken voornamelijk in losse thee en koffie aan en stimuleren consumenten eigen verpakkingen mee te nemen. Ik hoop dat we daar niet alleen consumenten mee inspireren, maar ook collega organisaties. Wij hebben met onze eigen speciaalzaakketen een plek waar we precies kunnen doen wat wij willen, dat maakt het natuurlijk iets makkelijker. Maar ook als je groter bent en wellicht meer afhankelijk van andere spelers kun je verduurzaming niet langer negeren: we hebben haast met z’n allen. En hier geldt, dat je als je in een groep wilt voortbewegen, je net zo snel bent als de langzaamste deelnemer."

Afvalmijlpaal: Wat hebben jullie in de strijd tegen afval bereikt waar je trots op bent?

"Over de gehele keten zoeken wij continu naar de meest duurzame verwerking van onze reststromen. Zo werken we met boeren uit Colombia aan een project om afvalwater dat bij de koffiebonenteelt vrijkomt te zuiveren voordat het wordt afgevoerd. Onze koffie wordt in principe altijd in herbruikbare bulkverpakkingen naar Nederland verscheept. En na het branden van onze koffie verzamelen we altijd de vrijgekomen vliezen. Dit is een waardevol restproduct dat op veel verschillende manieren kan worden hergebruikt, zo worden er bijvoorbeeld oesterzwammen op gekweekt. Eenmaal verwerkt, vervoeren en verkopen wij onze koffie en andere producten met zo weinig en duurzaam mogelijk verpakkingsmateriaal. In ons huidige systeem blijkt dit een hele uitdaging."

Afvaluitdagingen

"Toen wij een aantal jaar geleden overstapten op biodegradable thee- en koffiezakjes in onze speciaalzaken, was dit een heel innovatief project. Maar hoe goed bedoeld ook, als je er beter naar kijkt, blijkt het toch niet een hele duurzame oplossing. Ondanks dat de zakjes voldoen aan de eisen die gesteld worden aan composteerbare verpakkingen en het kiemplantlogo mogen dragen, zijn ze in het huidige Nederlandse composteringssysteem lastig te verwerken. De consument moet het zakje bovendien zelf scheiden en de sticker verwijderen voor het in de afvalbak verdwijnt. Helaas gebeurt dit onvoldoende, ook omdat niet in iedere gemeente gft-afval wordt ingezameld. Daar komt nog bij dat de herkomst van deze bioplastics niet biologisch is (zoals de naam wel doet vermoeden), maar de grondstoffen vaak worden geteeld in monoculturen met veel bestrijdingsmiddelen. Dat alles bij elkaar zorgt ervoor dat we af gaan stappen van de biodegradable zakjes. Het voelt als een stap terug, maar is momenteel het beste wat we kunnen doen om onze milieu impact te verlagen."

Koffiecapsules en recycling

"Een andere grote uitdaging is de stijgende vraag naar gemaksvriendelijke verpakkingen. Ondanks onze voorkeur voor bulk - het liefst zien we dat consumenten met een eigen zak of blik naar de zaak komen - zijn wij een commerciële organisatie en we willen graag klanten aan ons binden. Daarom bieden wij ook koffiecapsules aan. We hebben hierbij gekozen voor aluminium capsules, die tot 95% recyclebaar zijn. Gelijk bij introductie, hebben we een recyclingprogramma opgezet waarbij je aluminium capsules van welk merk dan ook bij ons in kan inleveren. Het inzamelen, aanbieden en laten recyclen is ontzettend kostbaar, maar dat is het ons waard. Het is een veel groter succes dan we gedacht hadden daarom zijn we nu al weer aan het opschalen. Dat neemt niet weg dat veel capsules hoogstwaarschijnlijk alsnog bij het restafval belanden en dat bulk en eigen verpakkingen duurzamer zijn."

Afvalvoetafdruk: Wat heeft de grootste impact op jullie afvalvoetafdruk?

"Verpakkingen. Althans, daar kunnen we de impact in ieder geval het beste beïnvloeden. Naast de kleine thee- en koffiezakjes in de speciaalzaken, hebben wij plastic folie waarin wij onze koffie verpakken. We hebben in kaart gebracht welke verpakkingen de grootste impact hebben op het milieu. Dat blijken deze koffiezakken te zijn, omdat ze verreweg het grootst in volume zijn en omdat deze uit meerdere lagen kunststof bestaan, waardoor ze momenteel niet goed gerecycled kunnen worden. Volgend jaar gaan we over op folie gemaakt van monoplastic, zodat deze oneindig gerecycled kan worden. We zouden liever een biobased materiaal kiezen, maar met alle eisen die aan voedselverpakkingen worden gesteld ontkom je er bijna niet aan hiervoor kunststof te gebruiken. De koffie moet vers blijven, de verpakking sterk zijn en de seal mag niet kapot gaan: hier is zelfs een valtest voor. Terwijl we onderzoek doen naar een beter alternatief, is het daarom voorlopig het beste te kiezen voor een monofolie die goed gerecycled kan worden."

Afvalbranche: Hebben jullie behoefte aan meer contact met de afvalbranche?

"We hebben iedereen in die keten nodig om tot het gewenste resultaat te komen. Het overleg met elkaar is superbelangrijk. We kunnen alleen samen met de hele keten en op basis van gezamenlijke afspraken stappen zetten. Wij zijn bezig met een onderzoek naar de beste materialen voor onze koffie- en thee verpakkingen. Dan is de volgende stap dat het bij de afvalverwerking ook goed gefilterd en gesorteerd en hergebruikt kan worden. Wanneer deze stappen op elkaar aansluiten, maken we de grootste impact. Hiervoor is inderdaad contact met de afvalbranche nodig."

Open Invitation: Welke vraag over afval en dilemma’s zou je stellen aan een bedrijf naar keuze?

"Wij zijn voor een deel van onze business enorm afhankelijk van de retailers die onze producten verkopen. Mijn vraag zou daarom gericht zijn aan Albert Heijn. Momenteel ligt hun focus volledig op efficiëntie. Volgens een just-in-time systeem krijgen hun supermarkten meerdere keren per dag producten geleverd. Hierdoor moeten wij en andere producenten producten in steeds kleinere oplages verpakken. Dat betekent meer omdozen dus meer verpakkingsmateriaal per saldo. Zonde als je het mij vraagt. Ik ben benieuwd naar Albert Heijn’s inzichten over deze manier van werken en zou willen vragen: Zien jullie mogelijkheden om efficiëntie te behouden en tegelijkertijd met grotere verpakkingen te werken?"

Dit interview verscheen op Open Over Afval.